تبلیغات
آلاء - عقل و شرع
چهارشنبه 2 آبان 1386  05:10 ق.ظ    ویرایش: یکشنبه 6 آبان 1386 03:10 ق.ظ
نوع مطلب: شریعت ،

بزارید اول داستان رو بگم ، بعد به موضوع فوق بپردازیم ؛ یکی از وبلاگ نویسان گرامی ، در مطلبی انتقادی خطاب به صدا و سیما نوشته بودن که چرا از نشون دادن آلات موسیقی طفره میرید اما خانم های اجنبیه! آنچنانی آشکارا نشون داده میشه و ... و اینکه ضرر اولی برا دین بیشتره یا دومی ؟
بنده : طبق نظریه ای فقهی این کار رو کردن ، که اولی نه و دومی آره.
- بجای تبعیت از فقها ببین عقلت چی میگه !
- عقلم میگه تبعیت از فقها !! هر چند موارد نادری از اوامر دین ، ممکنه با عقلم جور درنیاد اما در اون موارد هم از فقها تبعیت میکنم.
- فلان دستور رو قبول ندارم چون « ما حکم به الشرع حکم به العقل »

من کاری به صدا و سیما ندارم ، کاری هم به اون نویسنده محترم ندارم! چون با توجه به لینکهایی که به سروش و مصطفی ملکیان و ... دادن ، خط فکریشون مشخصه.
فارغ از این موارد و همچنین مساله مذکور فقهی ، این جریان سوژه ای شد برای نوشتن چند سطر تلگرافی راجع به میزان ملازمه شرع و عقل و جایگاه هر کدوم و همچنین عبارت «ما حکم به الشرع حکم به العقل»

- در ارزش عقل هیچ شکی نیست (هر کس شک داره نداره!) در قرآن 49 بار بکار رفته و حتی فصل اول کتاب اصول کافی (مهمترین کتاب حدیثی شیعه) با 34 حدیث در باب عقل شروع شده ، افراد خردگرا (راسیونال) هم که فقط میگن عقل.
- اگر دین را عقیده و عمل مورد رضایت خدا تعریف کنیم ، برای پی بردن به رضایت خدا سه راه داریم : قرآن ، سنت ، عقل.
- حکم عقل در طول قرآن و سنت است ، زیرا عقل است که حکم میکند از مولا اطاعت کن.
- عقل وسیله فهم و استنباط است نه یکی از منابع دین!
- در استفاده از این وسیله ، سه مشی داریم :

1- کم توجهی به عقل : مثل «اخباریون» در شیعه
2- رویکرد افراطی (Only reason!) : نه فقط دستورات و معارف دنیوی ، بلکه درباره ماوراء طبیعت و برزخ و قیامت هم از عقل! استفاده میکنن.(مانند بعض فلاسفه)
البته این رویکرد در روشنفکر مآبان شیفته مدرنیته امروز هم نمود داره و با دم زدن از عقل! احکام مسلم اسلام (مثل اختلافهای حقوقی مرد و زن) را که مخالف دنیای معاصره ، را بازتاب شرایط 1400 سال قبل میدانند غافل از اینکه این احکام اسلام فطریه و ربطی به زمان و مکان نداره ، «حلال محمد حلال الی یوم القیامة و حرامه حرام الی یوم القیامة» صلی الله علیه و آله ، یا بقول قرآن ؛
وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا ﴿ حشر / 7 ﴾
3- رویکرد منطقی ؛ استفاده از عقل در جایی که محل استفاده از اونه.
لذا عالمان بزرگ شیعه ادراکات «یقینی» عقل رو در استنباط حکم شرعی معتبر میدونن.

- عده از روشن ها! آیه زیر رو دالِّ بر حرفشون میگیرن و میگن منظور از لسان قوم ، فرهنگ رایج اون زمانه :
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ ﴿ ابراهیم / 4 ﴾
در حالیکه آیه 7 سوره حشر (که در بالا ذکر شد) و سایر آیات و روایات رو نمیبینن.
اینها استدلالات «ظنی» مثل «قیاس» و ... رو با استدلالات عقلی یقینی و قطعی خلط میکنن.
جالب اینکه مشابه این افراد ، در زمان ائمه معصوم علیهم السلام ، افرادی (امثال ابوحنیفه ها) بودند که با روشهای عقلایی مثل قیاس و استحسان (=ذوق فقهی : رجحان بدون دلیل شرعی مستند) و ... از خودشون حکم دَر وَ کردن و مورد مذمت ائمه بودن.

و اما مفهوم دو قاعده اصولی « «ما حكم به العقل حكم به الشرع » و « ما حكم به الشرع حكم به العقل » ؛


معنای نادرست معنای درست
ما حكم به الشرع
حكم به العقل
هر مطلبی شرع به آن حکم کرده ، عقل هم به آن حکم میکند.
غلط ! مثلا شرع حکم میکند که نماز صبح دو رکعت است ، اما عقل نمیتواند چنین حکمی کند.
اگه در جائی شرع به طور قاطع حكمی صادر كرد؛ هرچند عقل دلیل و ملاك حكم مزبور را ندونه ، به عاقلانه بودنش معتقد میشه چون عقل به اجمال می داند كه از خدای حكیم و عالم چیز خلاف عقل صادر نمیشه لذا بعد از آشنائی عقل به اینكه اسلام بدون ملاك و مناط و منطق حرفی نمی زنه همین كه شرع چیزی را قبول كرد و حكمی صادر نمود، عقل هم اجمالاً می گوید لابد در اینجا منطقی وجود دارد و اگر من هنوز كشف نكرده ام، باید تامل و دقت كنم.
لذا این جمله (که مورد اشاره اون بنده خدا هم بود) معناش این نیست كه هر جا شارع حكمی وضع كرد عقل نیز به طور كامل دلیل آنها را بفهمد و عقل حكمی مانند حكم شرع صادر كند.
حتی اگه عقل هم بفهمه ، این فهمش ناقصه چون به دلایل سعادت و شقاوت اخروی (که هدف احکامه) بتنهایی و بدون شرع دسترسی نداره.
ما حكم به العقل
حكم به الشرع
هر مطلبی عقل به آن حکم کرده ، شرع هم به آن حکم کرده است.
غلط ! مثلا در قضایای هندسی و ریاضی ؛ عقل میگوید 4 = 2 × 2 اما حکم شرعی در این باب نداریم.
اگه عقل مصلحتی را به طور قطعی و یقینی نه احتمالی و گمانی كشف كنه هر چند در اون رابطه دستوری به طور صریح از طرف شارع به ما نرسیده باشه لازمه به حكم عقل گردن بزاره و براساس عمل کنه ، ولو هیچ آیه و یا روایات صددرصد صحیحی در این رابطه وجود نداشته باشه.

 

یه بنده خدایی درباره عقل میگفت : با عقل خالی و بدون شنیدن سخن پیامبران هم میشه از جهنمی بودن نجات پیدا کرد! استدلالش هم محکم بود ؛ سخن جهنمیان :
وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِی أَصْحَابِ السَّعِیرِ ﴿ ملک / 10 ﴾
و گویند اگر شنیده و پذیرفته بودیم یا حتی تعقل كرده بودیم در میان دوزخیان نبودیم.

در این باب قلم(کیبورد) فرسایی ، خیلی میشه کرد ، اما اینجا مختصر نوشتم چون حوصله و سوادم بیشتر از این نبود :p ، اما اگه طالب متن کاملتری در این باب هستین میتونین این جزوه PDF رو برای شروع! مطالعه کنین :

    نقش عقل در استنباط احکام اسلام / سید ابراهیم حسینی / ~600KB

راستی تا یادم نرفته ، جدیدترین مطالب برخی از وبلاگهای پر محتوا ، بطور «خودکار» کنار وبلاگ بروز میشه. (اینو گفتم که اگه یه بار اومدین دیدین بروز نشدم ف حداقل دوتا وبلاگ بروز خوب رو بتونین بینین!)

ضمنا از سایت « مگا IT » برای انتخاب پست قبلی این وبلاگ (راههای وبلاگ نویسی موفق تر) به عنوان برنده اول جایزه مسابقه IT نویسی تشکر میکنم.

لینکهای امروز :

یهود در نگاه قرآن
واژگان فارسی به کار رفته در قرآن
کاریکاتور ورزشی از نشریه گل آقا
نکات خانه داری برای تازه عروسها!
تاثیر طبی نماز بر روی بدن نمازگزار
اختلافات زناشویی ایران از نگاه آمار
«كیهان» و بی‌حرمتی به آیةالله صانعی
یكی دیگر از یاران امام زمان دستگیر شد!!!
آیت‌الله مكارم: مهار تورم را از تركیه بیاموزید
عکس : یک کارگر خوب نیاز داریم نه یک ....
برنج رایگان برای گرسنگان دنیا با فعالیت جزئی شما
دیدار استاد علامه محمد رضا حکیمی با فرزندان چه گوارا
مجسمه هایی جالب که فقط با چسب ساخته شده اند!
* دكتر تیجانی : پیامبر اسلام از احمدی نژاد نام برده است !!!
توجه دنیا به احمدی نژاد (مقاله ای از پروفسور حمید مولانا)
پایگاه اطلاع‌رسانی كنگره بین‌المللی «شیخ كلینی» راه‌اندازی شد
عوارضی قم ـ‌ تهران به صورت آزمایشی و به مدت شش ماه تعطیل شد!
اعترافات جالب محمد قوچانی سردبیر روزنامه های توقیف شده شرق و هم میهن
* قرضاوی : در صورت حمله به ایران، بر مسلمانان واجب است كه از این كشور دفاع كنند
ایمنی برای زنان ژاپنی :‌ لباسی که شما را شبیه دستگاه‌های فروش نوشابه می کند!
رییس اداره سلامت روان وزارت بهداشت : 20 درصد مردم ایران به اختلالات روانی مبتلایند!
«پژوهشی فقهی در خبر و خبرگزاری» مشتمل بر بررسی فقهی خبر و تاثیر انتشار آن منتشر شد.

   


نظرات()   
نمایش نظرات 1 تا 30